Lenfoma nedir?

Lenfoma nedir?

Lenfoma nedir, nasıl yayılır, türleri nelerdir?

 

Lenfoma, lenf sisteminin kanseridir. Her yaşta olabilir fakat gençlerde en sık rastlanan kanser türüdür. Genellikle tedavi edilebilir ve pek çok insan teşhisten sonra uzun süre yaşayabilir. Lenfoma, lenf bezlerinde katı tümörlerin oluşumuyla anlaşılır. Hastalık lenfositleri etkiler.

Lenfoma türleri nelerdir?

Lenfatik kanserler etkilenen lenfosit türlerine göre sınıflandırılır.

Lenfomanın iki ana tipi vardır:

  • Hodgkin (Hoçkin okunur) Tipi Lenfoma
  • Hodgkin Olmayan Tip Lenfoma (Non-Hodgkin Lenfoma)

Türkiye’de 2010-2014 yılları arasında yapılan araştırmalarda 2594 kişide Hodgkin Tipi Lenfoma, 9557 kişide de Hodgkin Olmayan Tip Lenfoma olduğu bulunmuştur. Bu bilgilere bakıldığında Türkiye’deki tüm lenfoma hastalarının yaklaşık %21’inin Hodgkin Tipi Lenfoma, yaklaşık %79’unun da Hodgkin Olmayan Tip Lenfoma hastası olduğu görülür. Tüm yaş gruplarında kadın ve erkeklerdeki Hodgkin Olmayan Tip Lenfoma yüzdelerine bakıldığında, bu yüzdelerin hemen hemen aynı olduğu görülür (erkeklerde %3, kadınlarda %2,8). İstatistiklere göre Türkiye’de lenfoma yaklaşık olarak her 10,000 kişiden 2’sini etkilemektedir.

Hodgkin olmayan tipte lenfoma, diğer tüm lenfomalara verilen genel isimdir. Yüksek dereceli veya düşük dereceli olabilir. Bu derece, tıbbi dilde “grad” olarak ifade edilir ve yüksek gradlı kanserler genel olarak daha agresif bir hastalık gidişatına sahiptir. Lenfomanın derecesi, tedavi seçiminde ve hastalığın ilerleyişinin tahmininde rol alır. Non-Hodgkin Lenfomad B ve T hücreleri etkilenir.

Hodgkin tipi lenfomada kanser hücreleri genellikle B lenfositlerinin anormal bir türüdür. Bu anormal türe Reed-Stenberg hücreleri adı verilir. Hodgkin lenfomanın pek çok alt tipi vardır. Bu alt tipler hücrelerin mikroskop altında incelenmesiyle ayırt edilir. Fakat, vakalar genellikle “klasik” Hodgkin’dir.

Hodgkin tipi lenfoma her yaşta olabilir. Daha çok erkekleri etkiler ve genellikle tamamen tedavi edilebilir.

Hodgkin tipi lenfoma, Reed-Sternberg hücrelerinin mikroskop altında görülmesiyle teşhis edilir.

Lenfomanın, Lenf Kanserinin nedeni Nedir?

Lenfomaya neyin sebep olduğu her zaman tam olarak bilmemekle birlikte araştırmacılar, lenfomanın ortaya çıkma olasılığını artıran bazı risk faktörlerini belirlemişlerdir:

Hodgkin Olmayan Tipte Lenfoma

  • Yaş: Pek çok Hodgkin olmayan tipte lenfoma 60 yaş ve üstü bireylerde görülür. ABD’de ortanca tanı alma yaşı 67’dir.
  • Cinsiyet: Cinsiyetler arasında farklı tipte Hodgkin olmayan tipte lenfoma görülme sıklığı değişkenlik gösterir.
  • Ülke ve etnik köken: Bu hastalık gelişmiş ülkelerde daha yaygındır.
  • Zararlı kimyasallar ve radyasyon: Tarımda kullanılan bazı kimyasallarla ve nükleer radyasyona maruz kalmayla bağlantı bulunmuştur.
  • İmmün yetersizlik: Örneğin, organ nakli veya HIV enfeksiyonuyla ortaya çıkan bağışıklık sistemi baskılanması.
  • Otoimmün hastalıklar: Bu tür hastalıklarda bağışıklık sistemi vücudun kendi hücrelerine saldırır.
  • Enfeksiyon: Bazı viral ve bakteriyel enfeksiyonlar lenfomaya yakalanma riskini artırır. Helikobakter enfeksiyonuyla ve Epstein-Barr virüsüyle (glandüler ateşe neden olur) bağlantı bulunmuştur.

Hodgkin Tipi Lenfoma

  • Enfeksiyöz mononükleoz: Epstein-Barr virüsüyle ortaya çıkan enfeksiyon
  • Yaş: En fazla etkilenen iki yaş grubu vardır: 20’lerindeki insanlar ve 55 yaş üstü insanlar
  • Cinsiyet: Erkeklerde biraz daha sık görülür.
  • Ülke: Sıklıkla Amerika, Kanada ve Kuzey Avrupa’da görülür; Asya’da daha az rastlanır.
  • Aile: Eğer kardeşlerden birinde bu hastalık varsa risk biraz daha yüksektir. Kardeşler ikizse risk daha da yüksektir.
  • Refah Seviyesi: Yüksek sosyoekonomik statüde olan insanlar daha fazla risk altındadır.
  • HIV Enfeksiyonu
Lenfoma, Lenf Kanseri Belirtileri Nelerdir?

Lenfomanın belirtileri basit viral hastalıkların (soğuk algınlığı gibi) belirtilerine benzerdir ve bu benzerlik teşhisinin gecikmesine neden olabilir. Lenfomayla basit viral hastalıkların farkına bakıldığında, lenfoma belirtileri, bir viral enfeksiyonun normal seyrinden daha uzun sürelidir.

Belirtiler arasında genellikle lenf bezlerinin ağrısız şişkinliği görülür. Bu şişkinliker genellikle boyun ve koltukaltı gibi bu bezlerin yüksek miktarda bulunduğu yerlerde olur. Şişikinlik kasık veya karında da olabilir. Bazı insanlarda da vücudun hiçbir bölgesinde şişkinlik görülmez.

Bu belirti sizlere tanıdık gelmiş olabilir, çünkü boyundaki lenf bezleri enfeksiyonlar (soğuk algınlığı gibi) sırasında şişer; fakat bu şişkinlik hastalık iyileşince ortadan kaybolur. Lenfomada ise bu şişkinlik kaybolmaz.

Şişmiş lenf bezleri organlara, kemiklere ve vücudun diğer yapılarına baskı yaparak acı veya ağrıya sebep olabilir. Fakat bu ağrılar, daha basit sebeplerden oluşan ağrılarla benzerlik gösterdiği için teşhisi zorlaştırır.

Lenf bezleri şişen ve kısa bir süre sonra iyileşmeyen kişiler doktora başvurmalıdır!

Lenf bezleri vücudun bağışıklık sistemindeki lenfatik sistemin bir parçasıdır. Vücudun her yerinde bulunur. Fakat lenfoma kaynaklı şişkinlik fark edilebilir seviyededir.

Lenfoma hastalarında görülen diğer belirtiler

  • Bacaklarda ve bileklerde şişkinlik
  • Karın ağrısı ve karında şişkinlik
  • Gece terlemeleri ve ateş
  • İştah ve kilo kaybı
  • Titreme
  • Normal olmayan kaşıntı
  • Bitkinlik
  • Acı veya normalde olmayan fiziksel his
  • Normal olmayan yorgunluk/enerjide azalma
  • Kronik öksürük
  • Nefes darlığı
  • Bademciklerin şişmesi
  • Baş ağrısı

Ağrılı belirtiler lenfomanın erken safhalarında normalde görülmez. Aslında şişmiş ve ağrılı lenf bezlerine eşlik eden diğer enfeksiyon belirtileri genellikle aktif bir enfeksiyonun belirtileridir.

Lenf bezlerinin ağrısız şişkinliği lenfomada sıkça görülür. Şişkinliğe eşlik eden ağrı, güçsüzlük, felç veya diğer belirtiler sadece şişen bir lenf bezi belkemiğine veya omurilikteki sinirlere baskı yaptığında ortaya çıkar.

Bu belirtilere sahip kişiler derhal tıbbi yardım almalıdır.

Bazı kişilerde alkol alımı lenf bezi ağrısını tetikler.

Lenfoma lenf bezlerinde ortaya çıkan bir kanserdir fakat lenfatik sistem yoluyla vücudun diğer bölgelerine hızla yayılabilir. Kanserli lenfositler diğer dokulara yayıldıkça vücudun enfeksiyonlara karşı savunma kabiliyeti azalır.

Lenfoma pek çok farklı belirti verebilir. Bu belirtiler başka hastalıkların belirtileriyle de benzerlik gösterebilir. Bu belirtileri bir doktora danışmak sizin için yararlı olacaktır.

Lenfoma Nasıl Yayılır?

Lenf dokuları vücudun tamamında birbirleriyle bağlantılı olduğu için, kanser hücreleri bulundukları yerden diğer dokulara kolaylıkla yayılabilirler; bu dokulara lenf dışı dokular da dahildir.

  • Hodgkin Tipi Lenfoma’da bu yayılma genellikle sıralı olur: hastalık sırayla bir lenf bezinden diğerine sıçrar.
  • Hodgkin Olmayan Tip Lenfoma’da ise tümörler farklı lenf bezlerinde ortaya çıkabilir, bazı lenf bezleri atlanabilir.
Lenfoma Teşhisi Nasıl Konur? Hangi Testler Yapılır?

Lenfoma için şu anda aktif bir tarama programı bulunmamaktadır. Lenfoma teşhisi belirtilere sahip kişilerin doktora başvurmasıyla konmaktadır. Belirtilerin diğer enfeksiyon hastalıklarının belirtileriyle benzer olmasından dolayı doktorlar lenfomanın erken safhalarını basit enfeksiyonlarla karıştırabilmektedir.

Belirtiler iyileşmezse hastalar tekrar doktora başvurmalıdır.

Bir hastada belirtiler olduğu zaman doktorlar lenfoma varlığını araştırır.

Doktorlar lenfoma varlığını araştırmaya bir “şikayet öyküsü” alarak başlarlar- belirtilerin diğer hastalıklar yüzünden olabilecek açıklamalarını elemek için sorular sorarlar.

Soruların içeriği şu şekilde özetlenebilir:

  • Olası risk faktörleri
  • Aile geçmişi
  • Diğer tıbbi durumlar

Lenfomadan şüphelenilen tüm durumlarda bu soruları fiziksel muayene izler. Fiziksel muayenede vücutta şişmiş lenf bezleri olabilecek alanlar elle dokunularak incelenir. Doktor dalak ve karaciğeri muayene etmek için karnı da dokunarak muayene edebilir.

Fiziksel muayene sırasında doktor lenf bezlerinin yakınında enfeksiyon belirtileri arar. Çünkü çoğu durumda şişkinliğin sebebi enfeksiyondur. Doktor vücudun belli bölgelerinde şişmiş lenf nodu arar.

Bu bölgeler şunlardır:

  • Çene
  • Boyun
  • Bademcikler
  • Kasık
  • Koltukaltı
  • Omuzlar
  • El bilekleri

Lenfoma Nasıl Sınıflandırılır?

Lenfoma kompleks bir hastalıktır, fakat sınıflama doktorlara tedavi için en iyi yolu belirlemelerinde kolaylık sağlar.

Geçmiş yıllarda bazı farklı sınıflandırma sistemleri tanımlanmıştır. En sık kullanılan sistem Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından oluşturulmuştur. Bu lenfoma sınıflandırma sistemi doktorlara lenfoma ile ilgili ortak bir standart sağlar.

Lenfoma Dereceleri (grad) Nelerdir?

Sınıflandırmadan sonra lenfomanın derecesi belirlenmelidir. Lenfomanın derecesi tümörün ne derece agresif olduğunu belirler ve tümörün nasıl davranacağını tahmin eder.

İnceleme yapacak patoloğun dikkat ettiği noktalar şunlardır:

  • Biyopside görülen hücrelerin çeşidi
  • Bu hücrelerin fonksiyonu ve büyüme hızı
  • Hücrelerde gözlemlenebilecek herhangi bir özgün karakter ve diğer faktörler
  • Düşük dereceli lenfoma yavaş büyür (indolen olarak da adlandırılır). Orta veya yüksek dereceli lenfoma ise agresiftir ve hızlı büyür.

İndolen (yavaş seyirli) tipte lenfomalar şunlardır:

  • Foliküler lenfoma
  • Küçük lenfosit hücre tipli lenfoma
  • MALT türü lenfoma
  • Nodal marjinal bölge B hücresi lenfoması
  • Lenfoplazmasitik lenfoma
  • Anaplastik büyük hücre lenfoması, birincil deriyi etkileyen tip (bu lenfoma türü aynı zamanda agresif bir lenfoma da olabilir)

En sık görülen agresif lenfoma türü Diffüz Büyük B Hücreli Lenfomadır (DLBC).

Diğer agresif lenfoma türleri şunlardır:

  • Burkitt Lenfoması
  • Lenfoblastik Lenfoma
  • Hepatosplenik (karaciğer ve dalakla ilgili) Gama/Delta T Hücresi lenfoması
  • Cilt altında görülen Panikülit Benzeri T Hücresi Lenfoması
  • Enteropati Tipli Bağırsağa Özgü T Hücresi lenfoması
  • Yetişkin T Hücresi Lenfoması/Lösemisi (HTLV1+)
  • Anaplastik Büyük Hücre Lenfoması, Birincil Sistemik Tipi
  • Agresif Doğal Öldürücü Hücre Lenfoması

Biyopsi ve Laboratuvar Testleri

Eğer bir hastada lenfoma şüphesi varsa (örneğin şişkinlik enfeksiyon şüphesinin ortadan kalkmasına rağmen geçmiyorsa), biyopsi ile sorunun ne olduğunun ortaya çıkarılması gerekir. Biyopsi, lenf bezinin veya lenf dokusundan bir parçanın cerrahi veya girişimsel radyolojik yöntemlerle alınmasıdır. Alınan parça daha sonra mikroskop altında incelenir.

Biyopsi aynı zamanda lenfomanın türünü tespit eder. Böylece hastalık gidişatının tahmin edilmesinde ve tedavide yol gösterir.

Biyopsinin en sık yapılan türleri şunlardır:

  • Tam Biyopsi – operasyonu gerçekleştiren cerrah lenf bezinin tamamını alır.
  • Kısmi Biyopsi – operasyonu gerçekleştiren cerrah veya girişimsel radyolog şüphelenilen lenf tümörünün sadece bir kısmını alır.

Biyopsi operasyonları operasyonun yapıldığı bölgeye bağlı olarak lokal anesteziyle, yatıştırıcıyla veya genel anestezi ile yapılır.

Bu süreçte ayrıca diğer testler kan testleri de çalışılır.

Eğer biyopsiye bakılarak lenfoma teşhisi konduysa, kanserin aşamasını belirlemek için ileri testler yapılır. Bu testler hastalığın diğer dokulara yayılıp yayılmadığını anlamak amacıyla yapılır.

Lenfomanın seviyesinin belirlendiği testler, aşağıdaki seçeneklerden bir ya da birkaçını içerir:

  • Kan testleri – tam kan sayımı (CBC), beyaz kan hücresi sayımı, protein seviyeleri, karaciğer fonksiyon testleri, böbrek fonksiyonu testleri, ürik asit seviyeleri, enflamatuvar marker’lar ve laktat dehidrojenaz (LDH) seviyesi incelemeleri bu gruptadır.
  • Biyopsi – kandan hücre örneği alınır ve mikroskop altında bakılır. Biyopsi sonuçları teşhiste ve lenfomanın sınıflandırılmasında anahtar niteliği taşır. Yapılan biyopsi tümörün B hücresi kaynaklı mı T hücresi kaynaklı mı olduğunu bulur (B hücresi kaynaklı tümörler daha sık görülür). Biyopsi aynı zamanda patoloğa hastada görülen Hodgkin olmayan lenfoma tipini bulmasında yardımcı olur.
  • Tomografi – göğüste, karında ve alt karında (bazen kontrast madde kullanılarak) tümör olup olmadığına bakmak için yapılır
  • MR – dokuların detaylı taraması için çekilir
  • PET taraması – lenfomanın yayılımı en iyi gösteren görüntüleme yöntemidir. Radyoaktif belirteçler kullanır.
  • Kemik iliği biyopsisi – bazı durumlarda yapılır. Kemik iliğinde lenfoma hücresi olup olmadığına bakılır.
  • Spinal Tap – lokal anestezi altında uzun, ince bir iğne ile omurilikten sıvı alınır. Bu sıvıda lenfoma hücresi olup olmadığına bakılır.

Tüm bu testler kanseri tanılayan ve tedavi eden ekibin hastalığın tipini ve derecesini belirlemesini sağlar. Onkologlar tüm kanser tipleri için derecelendirme sistemleri kullanır.

kaynak: drozdogan

Sosyal Medyada Paylaşın:
Etiketler:
Lenfoma

BİRDE BUNLARA BAKIN

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

Yorum yazmak için giriş yapmalısın

  • ÇOK OKUNAN
  • YENİ
  • YORUM